به گزارش دیبا خبر به نقل از آرمان، «محیط» علاوه بر جنگلها، اقیانوسها یا کوهها، شامل هر چیزی که خارج از بدن باشد و وارد بدن شده و با آن مواجهه پیدا کند نیز میشود. عوامل محیطی که روزانه همه ما با آن مواجه هستیم مانند هوایی که تنفس میکنیم، آبی که مینوشیم، غذایی که میخوریم و بهطور کلی نحوه زندگیای که انتخاب کردهایم همگی میتوانند سرطانزا باشند.
میزان بروز سرطان در کشورهای مختلف متفاوت است و همچنین میزان بروز در افرادی که از کشوری به کشور دیگر مهاجرت میکنند تغییر میکند. به عبارتی عوامل محیطی به قدری تاثیرگذارهستند که حتی افراد مهاجر، فارغ از موضوع ژنتیک و وراثت خویش، همانند سایر مردم آن کشور، در معرض عوامل سرطانزای موجود در محیط زندگی جدید قرار میگیرند که تاییدی بر آثار محیط است. به عبارتی گرچه در رشد سرطان در بدن تغییرات ژنتیکی نقش دارند ولی اغلب عوامل محیطی آغازگر این تغییرات در ایجاد سرطان هستند. ساختار ژنتیکی هر فرد در روند زندگی، در مواجهه مداوم با عوامل محیطی مانند مواجهههای شغلی، آلودگی هوا، نور خورشید واشعه رادیواکتیو است. این عوامل ممکن است منجر به تغییرات ژنتیکی و برهمزدن تعادل و توازن در روند عادی رشد سلولها شوند.
اهمیت عوامل محیطی در ایجاد سرطان چیست؟
بهطور کلی عوامل ایجادکننده سرطان را میتوان به دو دسته تقسیم کرد: عوامل مرتبط با شیوه زندگی و عوامل محیطی. هرچند عوامل مختلف شیوه زندگی نیز از طریق محیط وارد زندگی ما میشوند (مانند سیگار، الکل و تغذیه نامناسب) ولی وقتی از عوامل محیطی صحبت میکنیم، منظور عواملی هستند که مستقل از شیوه زندگی ما، به بدن آسیب میرسانند مانند آلودگی هوا. بهطور کلی سهم عوامل مختلف شیوه زندگی در ایجاد سرطان نسبت به عوامل محیطی خیلی بیشتر است.
با این نگاه تقریبا تمام عوامل سرطانزا به جز زمینه ژنتیکی، از طریق محیط وارد بدن میشوند، بهطور متوسط دو سوم موارد سرطان با برخی از عوامل محیطی مانند تنباکو، الکل، غذا، قرار گرفتن در معرض تابش اشعه، ویروسها و مواد موجود در هوا، آب و خاک مرتبط هستند. البته بسیاری از آنها مربوط به انتخابهای شیوه زندگی بوده و قابل تغییر و تعدیل هستند. مثلا حدود یک چهارم مرگ و میرهای ناشی از سرطان با حذف مصرف محصولات تنباکو قابل پیشگیری هستند و یا با انتخابهای تغذیهای میتوان از بسیاری از مرگهای زود هنگام ناشی از سرطان پیشگیری کرد. رژیم غذایی سالم کم کالری شامل غلات کامل، میوهجات و سبزیجات است و باید از مصرف مقادیر زیاد غذاهای چرب، گوشت قرمز، پر نمک یا نمک سود شده اجتناب شود.
پیشگیری و درمان برخی از عوامل عفونی و ویروسها مانند ویروس پاپیلومای انسانی، هپاتیت B و C، ویروس ابشتینبار و هلیکو باکتری پیلوری که از عوامل خطرزا برای ابتلا به سرطان هستند نیز اهمیت زیادی دارد. گرچه رابطه مواجهه با عوامل محیطی و خطر بروز سرطان تایید شده است، اما هنوز به درستی نمیدانیم چرا از بین دو نفر که مواجهههای محیطی مشابهی دارند، یکی مبتلا به سرطان میشود و دیگری مبتلا نمیشود، اما به نظر میرسد عوامل فردی در این مساله دخالت دارند و ارتباط پیچیدهای بین آنها حاکم است. به گزارش ایسنا، احتمال ایجاد سرطان در یک فرد در واکنش به عوامل زیستی محیطی ویژه به مدت زمان و تعداد دفعات قرار گرفتن در معرض مادهای خاص و همچنین عوامل دیگر مانند عوامل ژنتیکی، رژیم غذایی، سبک زندگی،سلامتی، سن و جنسیت نیز بستگی دارد.
سال ۲۰۳۵ تعداد سرطانیها ۲ برابر میشود
روند افزایشی و کاهش سن ابتلا به بیماری سرطان از موارد هشداردهنده است به دلیل تغییر سبک زندگی و گرایش به استفاده از مواد غذایی نامناسب، کم تحرکی و چاقی میزان بروز سرطان در افراد در حال افزایش است. سرطان بعد از بیماریهای قلبی – عروقی دومین دلیل شایع مرگ و میر در کشورهای توسعهیافته و سومین عامل مرگ در کشورهای کمتر توسعهیافته به شمار میرود، اما در ایران سرطان سومین عامل مرگ و میر است و سالانه افراد بسیاری بر اثر سرطان جان خود را از دست میدهند. سرطان نوعی بیماری است که با بروز آن تعدادی از سلولهای بدن بیرویه و خارج از کنترل رشد و تکثیر میکنند و رشد و گسترش غیرقابل کنترل سلولها تقریبا تمامی بافتهای بدن را میتواند مبتلا کند.
بر اساس نظر بسیاری از پزشکان و کارشناسان سلامت عامل بیشتر ابتلای بسیاری از افراد به بیماریهای غیرواگیر از جمله سرطان وابسته به سبک زندگی و نوع تغذیه است که در صورت توجه میزان قابل توجهی از این نوع بیماریها قابل پیشگیری و تشخیص زود هنگام است. بهمن سال گذشته یک فوق تخصص خون و آنکولوژی در همدان درباره سونامی سرطان گفت: بر اساس آمار مرکز بیماریهای غیرواگیر در حال حاضر شرایط سونامی سرطان رخ نداده است، اما بر اساس آخرین بررسی مرکز تحقیقات وزارت بهداشت در سال ۲۰۳۵ میلادی تعداد سرطانیها دو برابر میشود.
محمد عباسی درباره شایعترین انواع سرطانها افزود: در سالهای اخیر در ایران سرطانها به ویژه سرطان دستگاه گوارش در حال افزایش است، طوری که شایعترین سرطان در استان همدان سرطان معده است. او با بیان اینکه سن بروز سرطانها در سنین زیر ۵۰ سال افزایش یافته است، ادامه داد: سرطان بیماری سن است و هر چه سن بالاتر میرود شیوع آن بیشتر است، اما اکنون مشکل جدی کاهش سن ابتلا به سرطان است. این پزشک متخصص، صنعتی شدن جامعه و تغییر در رفتارهای زندگی مردم را در شیوع ابتلا به سرطان موثر دانست و عنوان کرد: در گذشته میوه و سبزیجاتی مانند خیار و توت فرنگی در فصل خود استفاده میشد اما اکنون در تمام فصول سال در دسترس قرار دارد.
چاقی و کم تحرکی، عامل بروز سرطان
عباسی با اشاره به اینکه چاقی و کم تحرکی سبب بروز سرطان و بیماریهای قلبی و عروقی میشود، بیان کرد: امروز فرم غذاها عوض شده و تمایل مردم به سمت فستفودها و غذاهای آماده رفته در حالی که گوشتهای صنعتی مانند سوسیس و کالباس به دلیل داشتن مواد نگهدارنده باید در وعده غذایی کمتر استفاده شود. غذاهایی که در یخچال به مدت طولانی نگهداری میشود زمینه رشد باکتری را فراهم میکنند که سبب شیوع سرطان معده میشود. عباسی مهمترین عامل شیوع سرطان معده را چاقی دانست و افزود: پنج تا ۱۰درصد موارد سرطانها ارثی هستند و مابقی عوامل احتسابی و بستگی به ساختار بدنی افراد دارد.
سرطان ریه در سیگاریها ۶۰ برابر بیشتر است
این فوق تخصص خون و آنکولوژی در همدان اظهار کرد: مهمترین عامل احتسابی سرطانزا سیگار و مواد مخدر است، طوری که اگر فردی روزانه دو پاکت سیگار را به مدت ۲۰ سال به صورت مداوم مصرف کند شانس بروز سرطان ریه در این فرد۶۰ برابر دیگر افراد است.
او مصرف مشروبات الکی را از عوامل بالقوه سرطانزا دانست و گفت: عوامل عفونی مانند هپاتیت B و C سرطان ابتلا به سرطان کبد را بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ برابر افزایش میدهد. به گزارش تسنیم، این پزشک متخصص مصرف مواد غذایی فیبردار و سبزیجات سالم را در کاهش بروز سرطان موثر دانست و افزود: مصرف بیش از حد مواد غذایی گوشتی، چرب و صنعتی شانس ابتلا به سرطان را افزایش میدهد و از طرفی از آنجایی که مصرف ترشیجات جزو عادات غذایی مردم استان همدان استدرصد ابتلا به سرطان معده و مری در بین این افراد در صورت زیادهروی در مصرف بیشتر است.
